Belfast

De laatste twee dagen stond Belfast op het programma, de hoofdstad en grootste stad van Noord-Ierland, met een zeer droevige moderne geschiedenis. De naam komt uit het Ierse Beal Feirste, dat monding van de Farset betekent. Deze rivier stroomt nu ondergronds en is opgegaan in de veel grotere rivier Lagan. ’s Avonds eten bij een dure, maar goede Italiaan. Zoals altijd krijgen we water op tafel gezet, maar dit keer moeten we wel betalen. Dat betalen gaat hier in ponden. Het lijkt of het land goedkoper is dan Ierland, totdat je gaat omrekenen. Ook de afstanden (miles) en inhoudsmaten zijn Engels. In Ierland houdt men van kilometers, liters, kilogrammen en euro’s.

De volgende ochtend eerst een free walking tour gedaan. De start was bij het prachtige stadhuis van Belfast, waarvan je je afvraagt of een stad met 330.000 inwoners het nodig heeft zo’n groot stadhuis te hebben. Wellicht vergadert het parlement hier ook? In de tuin erom heen staan vele beelden en het monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de gezonken Titanic in 1912 (In Belfast gebouwd), in totaal 1522 van de 2235 opvarenden (passagiers en bemanningsleden).

Gedurende de wandeling veel informatie over de recente geschiedenis van Noord-Ierland, daarover later meer. Ook veel info over de pubs, ook in Belfast zijn er vele, met ook veel live-muziek. Bij terugkomst waren er wappies aan het protesteren tegen het coronabeleid van 5 jaar geleden.

Na een korte rust (koffie gedronken bij café Nero, waarvan er vele zijn op dit eiland (net als subways), en wat souvenirs te hebben gekocht, wandelde ik naar het Ulster museum. Dit gratis toegankelijke museum heeft drie afdelingen: geschiedenis, kunst en natuur. Interessant was de ruimte over de Armada. Spanje was in 1588 in oorlog met Engeland en de Republiek en stuurde toen de grootste vloot aller tijden naar het noorden. In Vlaanderen zou de landvoogd Parma nog troepen leveren. Het werd een fiasco. Door betere schepen van Engeland, slechte leiding, een geniale Engelse admiraal Drake, een storm en nog andere oorzaken die ik vergeten ben, ging de Armada ten onder. Overgebleven schepen voeren om Engeland en Ierland heen terug naar huis en sommigen strandden daar. Vele gevonden voorwerpen uit de schepen zijn tentoon gesteld in het museum. Om het museum liggen de botanische tuinen, die ik voor een klein gedeelte bezocht heb. Anderen waren erg onder de indruk van de tuinen.

’s Avonds de gezamenlijke slotavond. De volgende dag eerst naar West-Belfast gewandeld. Hier vonden in de tijden van de troubles vele protesten plaats, met vele doden tot gevolg. Op de wall of peace staan vele muurschilderingen, maar ook elders in de wijk zijn die te zien. De gevangenis waar Bobby Sands en anderen in 1981 een hongerstaking hielden, waarvan velen uiteindelijk zouden bezwijken, staat ook in deze wijk. Niet door mij bezocht, maar gisteren door anderen wel bij de black-cab tour (waarvoor de geweldige chauffeur Robin 20 euro korting had geregeld). Er is ergens een Sands-memorial. Er zijn diverse gedenkplaatsen van gevallenen in de wijk, ook bij gebeurtenissen van ver voor de troubles (1968-1998). Ook veel tekeningen over Gaza. De katholieken voelen zich verbonden met de onderdrukte Palestijnen, maar in 1948 lag hun sympathie bij Israel. Eindelijk koffie en een gebakje gekocht voor een normale prijs bij een bakkerijtje. Ik overwoog nog om een bezoek te brengen aan een barbershop, die zondag al vroeg open zijn (om netjes geknipt te zijn voordat men naar de kerk gaat?)

’s Middags met zijn allen de Titanic experience bezocht. In 1912 werd in de haven waar het schip gebouwd werd een prachtig museum neergezet, n.a.v. het 100-jarig jubileum van het vergaan van de Titanic. Niet alleen het gebouw is prachtig, maar ook het museum is geweldig. Eerst krijg je info over het leven in Belfast, en in het bijzonder in de haven van 1910. Er werden in die tijd drie nieuwe luxe schepen gebouwd om het post- en passagiersverkeer (veel emigranten) naar Amerika te regelen. De Titanic was het 2^e schip, dat op haar eerste reis na aanvaring met een ijsberg zou vergaan. Te zien is ook hoe het schip gebouwd werd, de luxe passagierskamers op het schip, dat drie klassen kende. Zelfs in de 3^e klasse stond een piano. Daarna is te zien d.m.v. een animatie hoe het schip verging. Veel statistieken over de opvarenden. Ook is te zien hoe het schip in 1985 werd teruggevonden. Veel filmpjes, interviews met overlevenden, alles bij elkaar een prachtig museum, waar je uren kan doorbrengen. Een van de beste musea die ik ooit heb bezocht.

Nog een paar leuke statistieken: er werden meer passagiers uit de eerste klasse gered dan uit lagere klassen. Hun hutten lager hoger en ze konden dus sneller (de aanvaring vond plaats rond middernacht, de meeste mensen lagen op bed). Er werden veel meer vrouwen dan mannen gered. Van de bemanning van 900 werd slechts 22% gered. Er was 1 Nederlander aan boord (meneer Bolhuis), die verdronk. Er waren niet genoeg reddingssloepen voor iedereen, maar de Titanic voldeed wel aan de wettelijke eisen. Door het snelle zinken (binnen een paar uur), konden vele sloepen niet worden gebruikt. Het schip voer te hard, waardoor het niet op tijd de ijsberg kon ontwijken, wel had men hem al een tijdje gezien.

Daarna naar het vliegveld gereden en naar huis gevlogen. In de cityhopper zat ik naast iemand die deel uitmaakte van de Nederlandse selectie 3x3 basketbal U23. Hij hoopt in 2028 in Los Angeles van de partij te zijn.

Het was een mooie reis, met een combinatie van natuur en steden. Ook een leuke groep, een zeer goede reisbegeleider en chauffeur. Toch kan de reis m.i. nog wel ietwat verbeterd worden. 1) Op dag drie hadden we pech, waardoor we later vertrokken uit Dublin en daardoor een gids misten in Cashle, moesten wachten en daardoor relatief laat aankwamen in Cork. De gevangenis en/of botermuseum konden niet worden bezocht. Wellicht een half uur eerder vertrekken? 2) We hadden de koffie/toiletstop op de weg naar de cliffs van Moher kunnen overslaan, zodat we daar meer tijd hadden gehad.3) Archill Island kan worden geskipt. Totaal niet interessant. Dan zouden we eerder in Sligo zijn gearriveerd, om b.v. het museum over Yeats te bezoeken. Verder, als geld geen rol speelt, is het te overwegen waard om een dag langer in Dublin te blijven.

Nog als kleine toegift een kleine geschiedenis van Ierland.

Over de kelten, de christening en de Vikingen heb ik het al gehad. Na verloop van tijd gingen de Vikingen op in de lokale Keltische bevolking. Het land bestond in 900 uit zeven provincies (waaronder Munster, Ulster, Connacht en Leinster) en vele kleine koninkrijkjes. In 1014 slaagde koning Brian Boru van Munster over het hele eiland zijn macht te vestigen. Hij versloeg in de slag bij Clontarf de Vikingen, maar stierf daarbij zelf. Het land viel ten prooi aan onderlinge twisten. Een van de koningen, Mac Murchada, vluchtte naar Engeland en vroeg koning Hendrik II om hulp. Met behulp van Normandische, Welse en Vlaamse troepen heroverde hij het eiland. Richard van Clare (strongbow) een Engelse graaf, hielp hem Dublin en Waterford te veroveren. Hij trouwde met diens dochter en werd diens erfgenaam. Hendrik II vreesde voor een Normandische rivaal in Ierland en nam het heft in eigen hand en viel het land binnen. Hij gaf de veroverde Ierse gebieden aan zijn zoon Jan zonder land en sindsdien behoorde Ierland toe aan de Engelse troon.

De Engelse invloed wisselde in de loop der eeuwen, maar werd gestaag groter. Rooms-katholieken werden steeds meer gediscrimineerd en mochten ook geen lid worden van het Ierse parlement, dat zetelde in Dublin, in een speciaal daarvoor gebouwd nieuw Parlementsgebouw in 1729. Het had echter tot 1782 weinig macht. Het land werd geregeerd door een gouverneur en Engelse elite. Diverse opstanden vonden in de loop van de eeuwen plaats.

Na de opstand van 1798 (geinspireerd door de Franse revolutie) werd besloten Ierland samen te voegen met Engeland om zo het VK te vormen. Ieren werden nu ook vertegenwoordigd in het Engelse parlement. De bovenlaag werd nog steeds gevormd door een kleine groep protestanten, terwijl de grote meerderheid van Katholieken in armoede leefde, vooral op het platteland.

Door een toen onbekende schimmel mislukte in 1845 de aardappeloogst bijna volledig, net als het jaar erop en in 1848. Omdat de meeste arme mensen van aardappelen afhankelijk waren, ontstond er een grote hongersnood. In vijf jaar tijd nam de bevolking met 2 miljoen af (van 8 naar 6), deels door sterfte, deels door emigratie, vooral naar Amerika.

In de 19^e eeuw ontstond steeds meer streven naar zelfbestuur. Sinn Fein (radicaal) en andere Ierse partijen werden gesticht. Het Lagerhuis nam twee keer een wet aan voor zelfbestuur, maar dat sneuvelde in het hogerhuis. Toen de liberalen in 1910 aan in Engeland aan het bewind kwamen, lukte het toch. De protestanten in Ulster kwamen in verzet en dwongen een aparte regeling af. Door het uitbreken van de eerste wereldoorlog werd de zelfbeschikking uitgesteld. Verschillende partijen kwamen in 1916 tot een gewelddadige opstand, o.l.v. James Conolly. Deze werd in 6 dagen neergeslagen (hoofdkwartier was het hoofdpostkantoor waar we langsgelopen zijn. De kogelgaten zitten er nog in). Alle leiders, op een na (Amerikaans paspoort) werden geëxecuteerd.

In 1920 werd het eiland in tweeën gedeeld. Noord-Ierland kreeg zelfbestuur, Ierland werd de facto onafhankelijk, met een eigen parlement. Wel bleef er een band met Londen bestaan, zoiets als het huidige Canada. In 1949 werden formeel alle banden met Engeland verbroken.

In Noord-Ierland kwamen de katholieken, die zich nog steeds achtergesteld voelden, in de jaren 60 in opstand, geïnspireerd door de burgerrechtenbeweging overal in de westerse wereld. Er vielen vele doden (bloody Sunday). Aanvankelijk lag het kernpunt in Derry, later in Belfast. Na de hongerstakingen in 1981 kreeg de politieke tak van de IRA, Sinn Fein, meer invloed. Uiteindelijk resulteerde dat in de goede vrijdagakkoorden. Omdat de katholieken in het noorden meer kinderen kregen dan de protestanten, werkt dat nog generaties door. Het percentage katholieken wordt steeds hoger. De verwachting is dat het noorden uiteindelijk via een referendum voor aansluiting bij het zuiden zal stemmen. De Brexit heeft het gevoel om bij het zuiden te horen nog aangewakkerd: men is dan lid van de EU.

De economische groei na aansluiting bij de EU in 1973 heeft Ierland geen windeieren gelegd, al had de groei een dip na de bankencrisis van 2008. Het land kent een grote immigratie en mede daardoor groeide de bevolking hard. De huizenprijzen stegen de pan uit. De totale bevolking van het hele eiland is nu zo’n 10 miljoen, ook na een dipje in 2008-2010.