Straatsburg dag 1 en 2

Het is altijd leuk om in de kerstvakantie er even een weekje tussen uit te gaan. Je weet dan zeker dat je geen oog of hand hoeft te missen tijdens de jaarwisseling. Voor Straatsburg gekozen omdat dat de “hoofdstad van Europa” is en vrij goed per trein bereikbaar.

Straatsburg is de hoofdstad van de Elzas en heeft ongeveer 290.000 inwoners (met omgeving erbij een half miljoen). Daaronder zijn 63.000 studenten, die alle aan een universiteit studeren. Enige tientallen jaren geleden waren dat er nog drie, die zijn samengevoegd. Het is een van de jongste steden van Frankrijk.

Het ligt aan de aan oostkant van de Rijn. Steek je die over, dan ben je in Duitsland. Straatsburg is dan ook vele malen gewisseld van Frans naar Duits bewind of omgekeerd. De stad komt voort uit een Romeins legerkamp, Argentoratum. Augustus liet dit in 12 BC bouwen. De belangrijkste straten in het oude centrum, in kruisvorm, doen nog altijd denken aan het patroon van zo’n legerkamp. Het oude centrum is een soort eiland door een vertakking van de rivier de Ill, dat later in de Rijn stroomt.

Straatsburg, letterlijk een burcht bij enige straten, kwam aanvankelijk na de dood van Lodewijk de Vrom bij het middenrijk terecht, maar nadat Lotharius was overleden bij het Duitse keizerrijk. In 496 werd het Frans. Vier eeuwen later was het weer onderdeel van het Helige Roomse rijk, om in 982 slaagden de bisschoppen erin het een zelfstandige staat te laten worden onder leiding van die bisschoppen.

Er werd in 1015 een grote kerk gebouwd, in Gotische stijl. Aanvankelijk was het ook een monasterie, daarom heette het ook wel “Münster”, tegenwoordig zegt iedereen gewoon kathedraal. In 1439 was de kerk eindelijk klaar. Naar binnen geweest. Mooie en grote kerststal veel tapijten en verder niet veel bijzonders.

In 1262 kreeg de stad een burgerlijke leiding nadat de inwoners in een opstand de toenmalige bisschop had verslagen. Inmiddels was het door de ligging aan de Rijn behoorlijk gegroeid en economisch welvarend.

Straatsburg groeide uit tot een centrum van het humanisme. Guttenberg heeft misschien hier de boekdrukkunst uitgevonden, Erasmus is er geweest en eeuwen later ging ook Goethe hier studeren. De eerste krant ter wereld werd hier uitgegeven, in de vroege 17^e eeuw.

Uiteraard kreeg Straatsburg het ook te verduren in de 30-jarige oorlog. Het lag dichtbij Zwitserland, waar Zwingli probeerde de kerk te hervormen, uiteraard kende men Luther, maar Calvijn was ook niet ver weg. In 1648, bij de vrede van Westfalen, bleef het een vrije rijksstad, maar de Fransen kregen wl meer invloed. Lodewijk XIV veroverde het in 1861 en het werd bijde vrede van Rijswijk weer bij Frankrijk ingelijfd. Lodewijk liet vele vestingwerken bouwen, door zijn voornaamste architect Vauban, die ook in Lille en andere steden in Noord-Frankrijk forten heeft neergezet. Tijdens de revolutie werd hier de Marseillaise gecomponeerd, die toen niet direct die titel kreeg.

Toen de Fransen in de oorlog met Duitsland in 1870 werden verslagen, werd Straatsburg weer Duits. Na de 1^e wereldoorlog, werd Elzas-Lotharingen weer Frans, kort onderbroken door de Duitse bezetting. Vaak gingen de nieuwe heersers rücksichtslos te werk: belangrijke mensen ontslagen en vervangen door eigen volk, straatnamen gewijzigd, een taal verboden. Het nationalisme is hier niet zo sterkt ontwikkeld. De meeste mensen uit de regio voelen zich in de 1^e plaats Elzasser, daarna Europeaan en dan pas Fransman. De straatnamen zijn Frans en het Elzassisch, een regionaal dialect met veel Duitse invloeden. Tegenwoordig is de 2^e taal echter het Arabisch.

Als symbool voor het liberalisme en vrijheid denken van de stad, werd hier de Raad van Europa ondergebracht (1948) en later ook het Europees parlement. Nog maandelijks reizen de meer dan 700 raadsleden heen en weer tussen Straatburg en Brussel.

De oude stad is erg mooi, maar helaas werd de kerstmarkt op de 27^e al weer afgebouwd. Veel vakwerkhuizen. Zoals zo vaak begon ik met een free guided tour, daarna wilde ik het historisch museum bezoeken, maar dat was wegens een technisch gebrek gesloten. Gelukkig was er vrij toegang bij een kunstmuseum. Ook voor de kathedraal hoefde men geen entree te betalen, net als bij een permanente foto/film tentoonstelling over de stad. De musea hebben trouwens de hinderlijke gewoonte om tussen 13.00 en 14.00 te sluiten. Honger door het vele lopen, heb ik een specialiteit van de streek besteld: zuurkool met diverse vleessoorten: spek en worsten.

De Elzas staat ook bekend om haar goed wijn en bier. Hier wordt 67% van het Franse bier gebrouwen en ook veel geconsumeerd. Studenten zijn wel ergens goed voor. Dat het in de Middeleeuwen goed ging met de stad, is o.a. te zien aan de straten rondom de kathedraal. Alle zijn genoemd naar beroepen die vooral in die straten werden beoefend.

Onze gids liet ons ook nog le petit France zien, met zijn vele vakwerkhuizen. Dit was eigenlijk een gedeelte dat werd afgescheiden door uitgegraven kanalen, en waar mensen met syfilis belandden, een prachtig erfenis uit de nieuwe wereld.

De volgende dag was het historisch museum nog steeds gesloten. Plan B: het museum van de Elzas. Dat bleek te worden gerenoveerd en gaat pas weer in 2027 open. Dus voor plan C gekozen: het museum van eigentijdse kunst. Lelijk gebouw, dat er sinds 1997 staat, net buiten de oude stad. Moderne kunst is veel verrassender dan oude kunst en ik heb me ruim een uur vermaakt. Veel werken van Van Doesburg en companen, waaronder ene Arp. Deze werken leken op het vlakkenwerk van Mondriaan, die in dezelfde tijd leefde. Men moet elkaar geïnspireerd hebben. Daarna nog een wandeling gemaakt door de oude stad en wat plekken bezocht die ik gisteren niet gezien had.

Straatsburg is een progressieve stad. Veel fietspaden, prachtige trams die weinig geluid maken, regenboogvlaggen op een paar kerkgebouwen. Ook veel openbare toiletten, alles gratis. Ook de musea zijn niet duur: slechts 7,50 euro. Je kunt trouwens voor 200 euro een museumpas kopen, die toegankelijk is voor musea in Duitsland, Frankrijk in Zwitserland. Vooral handig als je in Zwitserland musea wilt bezoeken, want die zijn erg duur.

Over de Ill ligt nog een brug, waarover de Joden die in het centrum vertoefden zich vroeger uit de voeten moesten maken als aan het eind van de middag een toeter vanaf de kathedraal klonk. Ik heb er een foto van gemaakt. Daarna in het hostel naar het OKT en veldrijden gekeken.